28 08 2008

DEVLET MEMURLUĞU VE DİSİPLİN SUÇ VE CEZALARI NOTLARI-7 SON

3.5.DİSİPLİN CEZALARINA KARŞI BAŞVURU YOLLARI

 

3.5.1.İtiraz

 

Anayasamızın 125.maddesinde; “uyarma ve kınama cezaları ile ilgili olanlar hariç disiplin kararı yargı denetimi dışında bırakılan hükmü getirmiştir. Konu ile ilgili olarak 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun 135. ve 136. maddelerinde düzenleme yapılmıştır. 135. maddede “Disiplin amirleri tarafından verilen uyarma ve kınama cezalarına karşı itiraz var ise bir üst disiplin amirine veya disiplin kurullarına yapılabilir. Aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve devlet memurluğundan çıkarma cezalarına karşı idari yargı yoluna başvurulabilir” hususu getirilmiştir. 136. maddede ise “Disiplin amirleri ve disiplin kurulları tarafından verilen disiplin cezalarına karşı yapılacak itirazlar süre kararın ilgiliye tebliği tarihinden itibaren yedi gündür. Bu süre içinde itiraz edilmeyen disiplin cezaları kesinleşir.”(27)

 

İtiraz halinde itiraz mercileri disiplin kararını gözden geçirirler verilen cezayı aynen kabul edebilecekleri gibi hafifletir veya tamamen kaldırabilir.

 

İtiraz mercileri itiraza ilişkin karar ve eklerini kendilerine intikalden itibaren otuz gün içerisinde karar verirler. İtiraz edilmeyen kararlar ile itiraz edilen kararlar kesin olup; bu kararlar aleyhine de idare yargı yoluna başvurulamaz. Danıştay üçüncü dairesinin 30.03.1983/ ve 2122   sayılı  kararına da itiraz halinde itiraz mercilerinin verilen cezayı aynen kabul edecekleri gibi hafifleteceği veya tamamen de kaldırabilir. Ancak ağırlaştırmayacağını belirtmiştir. Cezanın kaldırılmasına karar verilmesi halinde uygulanacak olan ceza sicilden tamamen silinir. Daha hafif bir ceza verilmesi halinde de evvelce uygulanan ceza silinerek yeni ceza sicile işlenir.

 

3.5.2.Yargı Yolu

        

         Anayasamızın 125.maddesinde belirtilen idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu hükmüne yine 129. maddedeki uyarma ve kınama cezaları dışındaki disiplin cezalarına karşı yargı yolu kapatılamaz hükmü istisna getirmektedir. İdarece verilecek uyarma ve kınama cezalarına karşı yargı yolunun kapatılması ifadesinin anayasamızın 36. maddesinde bulunan hak arama hürriyetin getirilen bir sınırlamadır. Öte yandan Avrupa Birliğine giriş sürecinde orta bir iç hukuk metni olarak kabul edilmesi gereken Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin altıncı maddesinde kişinin yargıya başvurma hakkının herhangi bir sebeple kısıtlandırılmasını kabul etmemektedir. Anayasanın 129.maddesinde belirtilen uyarma ve kınama cezalarıyla ilgili istisna hükmü hem anayasanın hak arama hürriyeti hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin altıncı maddesi ile çelişik durumdadır. (28)

 

         Burada belirtilmesi gerekir ki disiplin cezası uygulamaları Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinde yer alan temel hak ve özgürlüklerin ihlali sözleşmesinin kişi güvenliği ve adil yargılama hakkını düzenleyen 5. ve 6.maddelerinin konusu olabilir. Evrensel hukuk normları yakalamak arzusunda olan ülkemizin anayasanın 129. maddesinin bu normlar çerçevesinde yeniden düzenlemesi  gerekir.

 

  

SONUÇ

 

         Kamu yönetiminde yer alan ast-üst ilişkisi kamu ve kuruluşlarının işleyişinin hukuki esasını ve gerçekleşme aracıdır. Hiyeyarşi ilişkisi, üstün asta sadece emir verme veya astı yönlendirmesini içermez. Bunun yanında ödüllendirmeyi ve daha sık olarak cezalandırmayı da içerir. Elbette bu ödüllendirme ve cezalandırma kamunun “kanuni” hareket etmesi gereği belli mevzuata dayanmaktadır.

 

         Ülkemizde, memurlar hakkındaki disiplin uygulamaları, idari bir faaliyet türü olarak düzenlemiştir. Denilebilir ki, memur hakkındaki bu tür işlemler idari işlem ve kararlar ile yürütülmektedir.

 

         Tez çalışmamda belirtmeye çalıştığım üzere, ülkemizde disiplin uygulaması zaman içinde gelişen teamüllere göre gelişmiştir. Bu nedenle mevzuatta boşluklar bulunmaktadır. Öte yandan disiplin mevzuatımız çağdaş kamu yönetiminin odaklandığı iki önemli nokta olan “verimlilik ve etkinlik” hususlarının yeterince üzerinde durmamıştır. Bir başka eksiklik olarak da avrupa birliği mevzuatına uyum çerçevesinde gereken yenilikler disiplin mevzuatı yönünden atılmamıştır.

 

         İdarenin kendiyle daha ilgili bu hususların yanında ve istenilen faydanın sağlanması “idarenin devamlılığı”esası uyarınca, disiplin afları için daha uzun aralıklarla çıkarılması uygun olacaktır.                                 

DİPNOTLAR

 

1-Tortop, Nuri: Personel Yönetimi, Ankara, 92 S.2

2-Dönmezer, Sulhi: Sosyoloji, İstanbul, 91 S.96

3-Özay, İlhan: İdari Yaptırımlar, Kuramsal Bir Deneme, İstanbul, 1985, S.14

4-Dönmezer, A.g.e., S.196

5-Özay, A.g.e., S.35-36

6-Özay, A.g.e., S.43-44

7-Özay, A.g.e., S.45

8-Günday, Metin: İdari Hukuku, Ankara, 1996 S.39

9-Balta, T.Bekir:İdare Hukukuna Giriş, Ankara, 1970 S.32

10-Dönmezer  Sulhi-Ereman Sahir :Naziri ve Tatbiki Hukuku, Genel Kısmı, Cilt, Bölüm

      10, İstanbul : 353

11-Dönmezer, Sulhi-Ereman Sahir, a.g.e. c.I, S.345

12-Dönmezer, Sulhi-Ereman Sahir, a.g.e. c.I, S.390

13-Dönmezer, Sulhi- Ereman Sahir, a.g.e c.II, S.19

14-Dönmezer, Sulhi- Ereman Sahir, a.g.e c.II, S.157

15-Danıştay Dergisi, yıl : 24, S, 26-28, 1994

16-Duran, Lütfi; İdare Hukuku Ders Notları, İstanbul, S.354

17-Duran, a.g.e., S.406

18-Pınar, İbrahim, Devlet Memurları Kanunu Şerhi ve İlgili Mevzuat, Ankara, 1998.

      S. 1044

19-Pınar, İbrahim, a.g.e., S.1048

20-Pınar, İbrahim, a.g.e., S.1050

21-Danıştay Dergisi; 1992, S.88, Sayı :426

22-Danıştay Dergisi; 1993, S.86, Sayı : 418

23-Kunter, Nurullar, Ceza Mahkemesi Hukuku, İstanbul 1989, S.243

24-Pınar, İbrahim, a.g.e., S.1049

25-Pınar, İbrahim, a.g.e., S.1189

26-Pınar, İbrahim, a.g.e., S.1190

27-Pınar, İbrahim, a.g.e., S.1051

28-Akıllıoğlu, Tekin, : İnsan Haklarının Korunması Alanında Uluslar arası Temel

      Belgeler, B.3. Ankara, 1995, S. 73

   

K A Y N A K Ç A

 

AKILILOĞLU, Tekin: İnsan haklarının korunması alanında uluslararası Temel belgeler, B.3, Ankara, 1995

 

BALTA, T.Bekir: İdare hukukuna giriş, Ankara 1970

 DÖNMEZER, Sulhi: Sosyoloji, İstanbul, 1989

 

DÖNMEZER, Sulhi-ERMAN SAHİR : Nazari ve Tabiki Ceza Hukuku, Genel KISIM C. I, B.10, İstanbul, 1987, C.II, B.9 İstanbul, 1986

 

GELEGEN, Taner :“Kamu Yönetiminde Disiplin ve Disiplin Cezaları”, Danıştay Dergisi, Cumhuriyetin  50.Yılı Özel Sayısı

 

GENÇ, Turhan : “Kamu Yönetiminde Disiplin”, “Türk İdareciler Dergisi” Mart 1994

 

GÜNDAY, Metin : İdare Hukuku, Ankara 1996

 

KUNTER, Nurullah : Ceza Muhakeme Hukuku, B.9, İstanbul, 1989

 

ÖZAY, İlhan : İdari Yaptırımlar-Kuramsal Bir Deneme, İstanbul, 1990

                                

PINAR, İbrahim : Devlet Memurları Kanunu Şerhi ve İlgili Mevzuat,   Ankara, 1998

 

Yararlanılan İnternet Siteleri          :

 

-www. Resmi gazete.gov.tr

 

-www. icisleri.gov.tr.

 

-www.danıstay.gov.tr.

 

 

 

44
0
0
Yorum Yaz